Spinale epidurale metastasen
Spinale epidurale metastasen (SEM).Walter Taal
25 august 2009
Inhoudsopgave:Inleiding
Symptomen
Rugpijn en kanker
Behandeling
Radiotherapie bij SEM
Flowchart operatie indicatie bij SEM
Literatuur
Inleiding.
De meest voorkomende tumoren, waarbij spinale epidurale metastasen (SEM) voorkomen zijn prostaatcarcinomen, longcarcinomen, mammacarcinomen en melanomen. Van de hematologische maligniteiten veroorzaken vooral lymfomen en het multipel myeloom epidurale groei.
Symptomen.
Pijn is bij het grootste deel van de patiënten aanwezig en kan locaal zijn, uitstralend of met een bandkarakter. De pijn is regelmatig ’s nachts erger dan overdag. Ook kan het teken van Lhermitte (elektrische sensaties langs de wervelkolom en de benen, bij bewegingen) optreden. De belangrijkste complicatie van SEM is het optreden van een dwarslaesie door ruggenmerg compressie. Naast pijnbestrijding is het belangrijkste doel van de behandeling dan ook het voorkomen van uitvalsverschijnselen.Patiënten met SEM die bij aanvang van de behandeling niet ambulante zijn hebben uiteindelijk minder kwaliteit van leven en een duidelijk slechtere prognose, dan patiënten die bij aanvang wel ambulant zijn.1 Bovenstaande onderstreept het belang van snelle diagnostiek en behandeling bij patiënten met verdenking op SEM.
Rugpijn en kanker.
Bij alle patiënten met rugpijn en kanker (in de voorgeschiedenis) moet de diagnose spinale metastasen worden overwogen. Het optreden van loopstoornissen is reden voor spoeddiagnostiek binnen 24 uur. Pijn met een bandkarakter, bilaterale pijn of een teken van Lhermitte vormt eveneens een indicatie voor spoeddiagnostiek. Conventionele röntgendiagnostiek heeft weinig waarde en het best kan direct een MRI gemaakt worden van de wervelkolom.2
Behandeling.
De behandeling van SEM bestaat in principe uit steroïden, radiotherapie, chemotherapie en/of een operatie. Steroïden verminderen vasogeen oedeem tengevolge van de myelumcompressie en hebben ook een belangrijk pijnstillend effect. Indien er een belangrijke epidurale uitbreiding aanwezig is, dan laat het effect van chemotherapie meestal te lang op zich wachten. Echter, bij goed chemotherapie gevoelige tumoren (waaronder het non-Hodgkin lymfoom van hogere maligniteitsgraad of de ziekte van Hodgkin) kan zelfs bij myelumcompressie primair chemotherapie worden gegeven. Radiotherapie is meestal het belangrijkste onderdeel van de behandeling.3 Recent is echter de belangrijke winst van een operatie bij myelumcompressie door SEM aangetoond.4 Het gaat hierbij niettemin vaak om grote (en dure) operaties en er moet dan ook speciale aandacht besteed worden aan patiëntenselectie. Hiervoor is onder andere door de werkgroep SEM van het IKR/IKW een stroomschema ontwikkeld.
- Helweg-Larsen S, Sørensen PS, Kreiner S. Prognostic factors in metastatic spinal cord compression: a prospective study using multivariate analysis of variables influencing survival and gait function in 153 patients. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2000 Mar 15;46(5):1163-9.\
- Kienstra GE, Terwee CB, Dekker FW, Canta LR, Borstlap AC, Tijssen CC, Bosch DA, Tijssen JG. Prediction of spinal epidural metastases. Arch Neurol. 2000 May;57(5):690-5.
- Maranzano E, Latini P. Effectiveness of radiation therapy without surgery in metastatic spinal cord compression: final results from a prospective trial. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 1995 Jul 15;32(4):959-67.
- Patchell RA, Tibbs PA, Regine WF, Payne R, Saris S, Kryscio RJ, Mohiuddin M, Young B. Direct decompressive surgical resection in the treatment of spinal cord compression caused by metastatic cancer: a randomised trial. Lancet. 2005 Aug 20-26;366(9486):643-8.
ZIE OOK:
RT bij SEM
Laatste Wijziging: 03-02-2010